5.1. Problemy jakości opieki nad migrantami i mniejszościami narodowymi

Z Polish Wiki

Spis treści

Konferencje

Wokół problemów tożsamości - konferencja zorganizowana dnia 25.02.2006 roku z okazji Międzynarodowego Dnia Psychologa, zorganizowana przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne, oddział krakowski. Dwa przedstawione podczas konferencji referaty dotyczyły problemów związanych z niesieniem wrażliwej kulturowo pomocy dla imigrantów:
Dr Izabela Horodecki, Problemy emocjonalne i tożsamościowe u migrantów - możliwości i granice terapeutyczne (doświadczenia z Austrii)
Dr Monika Much, Możliwości i ograniczenia w terapii migrantów - referat poświęcony wyzwaniom, jakim sprostać musi terapeuta w konfrontacji z pacjentem pochodzącym z innego kręgu kulturowego. Charakterystyczne dla wielu kultur wyobrażenie o procesie leczenia, o pojęciach choroby i zdrowia, czy inne przeżywanie chorób somatycznych i psychicznych, jako zjawisk pochodzących z zewnątrz, niezależnych od pacjentów mogą stanowić potencjalne utrudnienia w terapii migrantów. źródło: Biuletyn Informacyjny Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, oddział Kraków, kwiecień 2006

Monografie

W artykule Haliny Grzymały-Moszczyńskiej: Uchodźcy jako wyzwanie dla polskiego systemu opieki zdrowotnej (praca zamieszczona w tomie: Migranci na polskim rynku pracy. Rzeczywistość, problemy, wyzwania, opracowanego przez Stowarzyszenie Interwencji Prawnej), przedstawiony został problem braku przygotowania polskich lekarzy i psychologów do kontaktu z osobami, pochodzącymi z innego kręgu kulturowego niż kultura polska lub zachodnioeuropejska. Problem ten wpływa w dużej mierze na jakość pomocy, udzielanej przebywającym na terenie Polski cudzoziemcom i przedstawicielom mniejszości narodowych. W publikacji przedstawione zostały zarówno teoretyczne, jak i praktyczne podstawy niesienia wrażliwej kulturowo pomocy psychologicznej dla pacjentów z innych kultur. Tekst zawieszony został na Wiki za zgodą Stowarzyszenia Interwencji Prawnej.

Podręczniki

Budowanie zdrowych społeczności romskich. Podręcznik szkoleniowy, oprac: Árpád Baráth, Agnieszka Gajewska, Ailsa Jones, Slavomíra Mačáková, Florin Moisă, Martina Ondrušová, István Szilárd - podręcznik szkoleniowy opracowany w ramach projektu Ponadnarodowe działania na rzecz inkluzji obywateli mniejszości narodowych zamieszkujących terytorium UE oraz zapewnienia im równych praw do korzystania z opieki socjalnej i zdrowotnej w ich krajach, prowadzonego przez IOM. W rozdziale II podręcznika poruszony został problem niskiej jakości opieki medycznej nad społecznością romską. Szczegółowa informacja na temat podręcznika na stronie wiki projektu Mighealthnet: [1]

Publikacje naukowe

Kolankiewicz Maria, Dzieci cudzoziemskie bez opieki, Problemy opiekuńczo-wychowawcze 2002, nr 10, s.15-23. - w artykule autorka opisuje, jakie uprawnienia przysługują dzieciom cudzoziemskim bez opieki (osoby poniżej 18 roku życia, które znajdują się poza krajem swojego pochodzenia i są pozbawione opieki rodziców bądź opiekunów. Autorka odwołuje się tutaj do ustawy o cudzoziemcach z r. 1997 (artykuł został napisany w r.2002, przed uchwaleniem nowej ustawy o cudzoziemcach w r. 2003). W zakresie opieki medycznej nad małoletnimi cudzoziemcami, autorka wysuwa następujące postulaty:

  • konieczność objęcia dzieci podstawową opieką medyczną
  • konieczność sporządzenia książeczki zdrowia dziecka i zaplanowania profilaktyki według reguł obowiązujących w naszym kraju.
  • konieczność ustalenia na co i kiedy dziecko było szczepione. W przypadku niemożliwości ustalenia tych informacji konieczna jest konsultacja z epidemiologami i specjalizującymi się w sprawach szczepień pediatrami w celu ustalenia indywidualnego programu szczepień.
  • konieczność szczepienia osób zajmujących się dziećmi cudzoziemskimi przeciwko żółtaczce i przeszkolenia ich w zakresie reżimu sanitarnego w przypadku różnych chorób
  • w przypadku dzieci cudzoziemskich, które mają za sobą traumatyczne przeżycia (przemoc, rozłąka z bliskimi, strata bliskich, wojna) ważne jest zagwarantowanie im opieki psychologicznej i ewentualnej terapii.
  • w trakcie pobytu dziecka cudzoziemskiego w Polsce konieczne jest dokładne rejestrowanie i dokumentowanie wszystkich szczepień, zabiegów i leczenia dziecka w celu możliwości przekazania dokładnej dokumentacji dziecka wraz z jego odejściem z placówki.

Kolankiewicz Maria, Dzieci cudzoziemskie bez opieki w Polsce, Dziecko Krzywdzone 2005, nr 12, s.116-119 - w artykule autorka analizuje sytuacje społeczno-prawną dzieci cudzoziemskich bez opieki w Polsce. Artykuł jest rozszerzoną wersją artykułu opublikowanego w "Problemach opiekuńczo-wychowawczych", przy czym autorka odwołuje się do ustawy o cudzoziemcach z roku 2003 i szczegółowo analizuje sytuację dzieci cudzoziemskich w Polsce w poszczególnych placówkach opieki.

Raporty, Analizy

Amnesty International Report 2008 - w raporcie rocznym Amnesty International, dotyczącym przestrzegania praw człowieka, znalazła się informacja o sytuacji uchodźców czeczeńskich szukających azylu w Polsce. Istnieją podejrzenia, że cudzoziemcy przebywający w ośrodkach detencyjnych mają problemy z dostępem do opieki medycznej. CAT (UN Committee against Torture) zgłosiła też zastrzeżenia, co do warunków przetrzymywania cudzoziemców oczekujących na deportację w ośrodkach detencyjnych.
Raport informuje, że polskie władze uchybiły się od wyjaśnienia przyczyny śmierci obywatela czeczeńskiego, Isy Abubakarowa, któremu podczas pobytu w polskim Ośrodku Strzeżonym miano odmówić udzielenia pomocy medycznej.


Analiza potrzeb osób niepełnosprawnych o pochodzeniu migracyjnym. Raport dla Polski. Raport opracowany w ramach projektu All inclusive, stawiającego sobie za cel przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych o pochodzeniu migracyjnym. Jest on podsumowaniem badania mającego na celu analizę potrzeb osób niepełnosprawnych o pochodzeniu migracyjnym w Polsce (analogiczne badanie przeprowadzono także przez pięć pozostałych instytucjach partnerskich) i zebranie informacji na temat:

  • cech demograficznych i sytuacji ekonomiczno-społecznej tej grupy
  • wiedzy docelowej o usługach świadczonych na ich rzecz
  • znajomości programów pomocowych i projektów na rzecz osób niepełnosprawnych o pochodzeniu migracyjnym oraz organizacji świadczących pomoc w zakresie doradztwa takim osobom
  • dostępności usług świadczonych na rzecz osób niepełnosprawnych o pochodzeniu migracyjnym
  • stopnia zadowolenia ze świadczonych usług
  • problemów, na jakie niepełnosprawni o pochodzeniu migracyjnym napotykają w swoim życiu
  • oczekiwania grupy docelowej wobec instytucji działających na ich rzecz oraz władz
  • dostępu do Internetu i sposobu jego wykorzystania przez grupę docelową
  • najbardziej skutecznych źródeł informacji
  • sposobów spędzania wolnego czasu.

Badanie przeprowadzone zostało w okresie: marzec-maj 2008 r. na grupie 23 respondentów (mieszkających w Łodzi lub Warszawie); do badania wykorzystana została ankieta składająca się z 22 pytań zamkniętych i 3 pytań otwartych.
Najważniejsze wnioski płynące z raportu:

  • osoby niepełnosprawne o pochodzeniu migracyjnym wykazują się znajomością wielu usług świadczonych na rzecz osób niepełnosprawnych, jednak niewielki procent tej grupy z tych usług korzysta.
  • najbardziej popularnymi usługami świadczonymi dla osób niepełnosprawnych wśród osób o pochodzeniu migracyjnym są: świadczenia medyczne i pomoc finansowa, najmniej popularne zaś doradztwo i pomoc psychologiczna.
  • do najczęstszych przeszkód w korzystaniu z usług świadczonych na ich rzecz respondenci wymieniają: biurokrację, bariery finansowe, bariery związane z lokalizacją oraz bariery architektoniczne.
  • osoby niepełnosprawne o pochodzeniu migracyjne nie znają programów pomocowych i projektów prowadzonych na ich rzecz. Może to wynikać z faktu, że problem ten jest w Polsce mało powszechny i niewiele się mówi na ten temat.


Raport oceniający stan zdrowia obcokrajowców przebywających w ośrodkach pobytowych Urzędu ds. Repatriacji i Cudzoziemców oraz ich dostęp do diagnostyki i leczenia. Propozycje zmian organizacji opieki zdrowotnej nad obcokrajowcami w ośrodkach. źródło: Polska Misja Medyczna
- raport opracowany przez Stowarzyszenie Polska Misja Medyczna, jako podsumowanie projektu: "Pomoc Medyczna dla obcokrajowców w obozach dla uchodźców", realizowanego w okresie od września 2004 do sierpnia 2005 roku, a dofinansowanego przez Europejski Fundusz Uchodźczy PHARE. Raport nie tylko prezentuje uproszczoną statystykę rozpoznań i problemów medycznych wśród badanych obcokrajowców, ale przedstawia propozycje zmian w sposobach realizacji opieki medycznej nad cudzoziemcami, w celu dostosowania jej do wymogów wynikających z umów międzynarodowych i poprawy jakości opieki medycznej nad uchodźcami z równoczesnym efektywnym wykorzystaniem zasobów i środków medycznych. Zasugerowane zostały następujące propozycje zmian:
1. Wstępne badania przesiewowe obejmujące wszystkich obcokrajowców starających się o status uchodźcy
2. Standardowa ocena i opieka psychiatryczno-psychologiczna w ośrodku pobytowym. Szkolenie personelu ośrodków pobytowych w zakresie problemów psychicznych zdarzających się wśród uchodźców.
3. Komputeryzacja ośrodków, tworzenie cyfrowej bazy danych zdrowotnych i łączność internetowa pozwalająca na wymianę tych danych między ośrodkami pobytowymi
4. Kontynuacja prac nad całościową koordynacją opieki zdrowotnej nad obcokrajowcami starającymi się o status uchodźcy
5. Uwzględnienie różnic kulturowych cechujących obcokrajowców starających się o status uchodźcy. W przypadku problematyki medycznej istotnym by było odpowiednie informowanie uchodźców o przysługującym im zakresie opieki medycznej i kulturowej specyfice Polski oraz szkolenie personelu ośrodków pobytowych w zakresie różnic kulturowych.
6. Uzupełnienie wyposażenia ambulatoriów ośrodków pobytowych URiC w podstawowy sprzęt medyczny.
W raporcie zidentyfikowane zostały również podstawowe problemy jakości opieki medycznej nad cudzoziemcami:
1. brak badań przesiewowych podczas pobytu cudzoziemców w COR Podkowa Leśna-Dębak, do którego początkowo trafiają wszyscy obcokrajowcy starający się o status uchodźcy w Polsce.
2. brak odpowiedniej opieki psychologicznej i psychiatrycznej nad osobami starającymi się o status uchodźcy
3. brak istnienia centralnej bazy danych, gromadzącej dane epidemiologiczne obcokrajowców starających się o status uchodźcy i brak łączności między bazami danych medycznych poszczególnych ośrodków pobytowych
4. brak odpowiedniego przygotowania personelu ośrodków pobytowych do pracy z osobami pochodzącymi z innych kręgów kulturowych niż kultura polska. Jest to częstą przyczyną konfliktów między pracownikami ośrodków a uchodźcami w ośrodkach pobytowych
5. brak wyposażenia ośrodków pobytowych w podstawowy sprzęt medyczny, co w znaczny sposób obniża standard opieki medycznej nad uchodźcami.

Wydawnictwa rządowe

Notatka dotycząca Rocznego Raportu Amnesty International w części poświęconej uchodźcom i osobom oczekującym na przyznanie azylu, oprac.Rzecznik Praw Obywatelskich - odpowiedź RPO na zarzuty, które pojawiły się w Raporcie Rocznym Amnesty International, a dotyczące niewystarczającego dostępu do pomocy medycznej w Ośrodkach dla Cudzoziemców Ubiegających się o Status Uchodźcy. W notatce Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich informuje, że warunki panujące w Ośrodkach i jakość udzielanej cudzoziemcom pomocy kontrolowane były podczas wizytacji, przeprowadzanych przez pracowników Biura RPO w 2007 r. i pierwszej połowie roku 2008. Pracownicy Biura nie stwierdzili znaczących uchybień w funkcjonowaniu ośrodków, w większości z nich cudzoziemcom zapewniono właściwą opiekę medyczną, organizując dyżury lekarzy odpowiednich specjalizacji (dyżury lekarzy internistów lub lekarzy medycyny rodzinnej i pediatrów) oraz dyżury pielęgniarskie. Jedynie w dwóch ośrodkach stwierdzono brak dostępu do lekarzy pediatrów, co stanowiło znaczne utrudnienie ze względu na dużą liczbę zamieszkujących w tych ośrodkach dzieci i małoletnich. W obu tych przypadkach interweniowano do Dyrektora Biura Organizacji Ośrodków ds. Cudzoziemców. Dnia 31 stycznia 2008 r. przeprowadzona została wizytacja w Centralnym Szpitalu Klinicznym MSWiA w Warszawie, który na podstawie umowy z Urzędem ds. Cudzoziemców koordynuje udzielanie świadczeń medycznych osobom aplikującym o status uchodźcy w Polsce i korzystających z pomocy medycznej w ośrodkach dla uchodźców. Na podstawie informacji zebranych podczas wizytacji uznano system opieki medycznej nad osobami ubiegającymi się o nadanie statusu uchodźcy za efektywny i dostosowany do istniejących potrzeb.
W notatce odniesiono się również do zasygnalizowanej w Raporcie Amnesty International kwestii warunków przetrzymywania cudzoziemców oczekujących na deportacje w Ośrodkach Strzeżonych dla Cudzoziemców oraz Aresztach w Celu Wydalenia. W roku 2007 i 2008 r. przeprowadzone zostały wizytacje w pięciu placówkach tego typu. W trakcie wizytacji nie stwierdzono naruszania przepisów prawa dotyczących zatrzymywania cudzoziemców i złych warunków panujących w ośrodkach. Zastrzeżenia zgłoszono jedynie w przypadku standardu jednego z budynków mieszkalnych w Ośrodku Strzeżonym w Lesznowoli.
Notatka wyjaśnia ponadto, że informacja zamieszczona w Raporcie Rocznym Amnesty International, a dotycząca sprawy Isy Abubararowa jest nieprecyzyjna. Biuro RPO podjęło odpowiednie działania w sprawie wyjaśnienia nieudzielenia cudzoziemcowi stosownej pomocy medycznej w Ośrodku Strzeżonym w Lesznowoli.

Osobiste